کنه تارتن
آشنایی با کنه تارتن دو لکه ای و نحوه خسارت آن به گیاهان

کنه تارتن دو لکه ای یکی از چندخوار ترین آفات شناخته شده در سراسر جهان می باشد. این آفت میزبان های متعدد و مهمی دارد که از جمله آن ها می توان به گونه های مختلف درختان میوه، درختان و گیاهان زینتی، سبزیجات، ذرت، پنبه و … اشاره نمود.

∴ شکل شناسی کنه تارتن دو لکه ای:

ماده های بالغ این آفت حدود ۰/۵ میلی متر طول داشته و بدنشان کروی شکل است. افراد نر از نظر اندازه از افراد ماده کوچکتر بوده و بدن کشیده تری دارند.

• رنگ بدن کنه تارتن دو لکه ای:

در طول فصل رشد رنگ عمومی بدن افراد بالغ زرد یا سبز کمرنگ بوده و دارای دو لکه تیره در طرفین بدنشان می باشند. در شرایط آب و هوایی معتدل رنگ ماده های بالغی که زمستان گذرانی می کنند قرمز آجری می باشد.

• تخم کنه تارتن دو لکه ای:

تخم ریزی این آفت در کنار رگبرگ اصلی یا رگبرگ فرعی به صورت انفرادی یا جمعی می باشد. از نظر ظاهری شکل تخم این آفت کروی شکل و کوچک بوده و رنگ آن به صورت شفاف، حصیری و یا کاهی رنگ می باشد.

∴ زیست شناسی کنه تارتن دو لکه ای:

زندگی کنه تارتن دو لکه ای شامل ۵ دوره می باشد:

 تخم

 لارو

• پروتونمف

• دئوتونمف

• بالغ

نکته: در انتهای مرحله لاروی و هر مرحله نمفی یک مرحله غیر فعال وجود دارد. در این مرحله غیرفعال کنه ثابت مانده و پوست اندازی می کند.

⇔ مرحله تخم کنه تارتن دو لکه ای:

معمولا تخم ریزی کنه تارتن دو لکه ای بر روی سطح تحتانی برگ گیاهان میزبان و در کنار رگبرگ اصلی یا رگبرگ فرعی به صورت انفرادی یا جمعی می باشد. تخم ها شفاف و به رنگ حصیری یا کاهی می باشند. قبل از اینکه تخم ها تفریخ شوند یک جفت لکه قرمز رنگ بر روی سطح تخم ظاهر می شود که نشان دهنده چشم های لارو است.

⇔ مرحله لاروی کنه تارتن دو لکه ای:

پس از تفریخ تخم ها، لاروهای دارای ۳ جفت پا و به رنگ زرد روشن ظاهر می شوند. لاروها به منظور تغذیه به قسمت های نازک و لطیف برگ حرکت میکنند.

⇔ مرحله پروتونمف کنه تارتن دو لکه ای:

این مرحله پس از استراحت اول و با دارا بودن ۴ جفت پا و رنگ بدن تیره تر و بزرگ تری نسبت به لارو آغاز می شود.

⇔ مرحله دئوتونمف کنه تارتن دو لکه ای:

این مرحله پس از انجام دومین استراحت آغاز می شود. در این مرحله اندازه بدن بزرگتر شده و جفت پای چهارم نسبت به مرحله قبلی کشیده تر می شوند. از نظر شکل ظاهری شبیه مرحله بالغ هر دو جنس نر و ماده بوده و تنها تفاوت آن ها با مرحله بالغ از نظر رنگ بدن است.

⇔ مرحله بالغ کنه تارتن دو لکه ای:

افراد ماده بیضی شکل و به طول ۵۰۰ میکرون و عرض ۳۰۰ میکرون می باشند. رنگ آن ها قرمز قهوه ای تا سبز و دارای یک لکه تیره در قسمت جانبی، میانی است. پاها به رنگ زرد شفاف می باشند.

∴ نحوه تغذیه و خسارت کنه تارتن دو لکه ای:

کنه تارتن دو لکه ای عموما از سطح زیری برگ ها تغذیه می کند. این آفت دارای استایلت سوزنی شکل بوده که از طریق آن سلول را شکافته و از محتویات آن تغذیه می کند. طول استایلت در لارو کنه ها حدود ۱۰۰ میکرون و در کنه های ماده حدود ۱۵۰ میکرون است. کنه در هنگام تغذیه دو استایلت خود را به هم قفل کرده و لوله مکشی به قطر دو میکرون تشکیل می دهد. به این ترتیب کنه محتویات درون سلول را تخلیه می کند.
این آفت استایلت خود را بدون آسیب رساندن به سلول های اپیدرمی از حد فاصل بین این سلول ها یا از داخل منافذ روزنه های برگ وارد سلول کرده سپس محتویات سلول را به داخل دستگاه گوارش خود پمپاژ می کند.

• بطور کلی تغذیه کنه از گیاهان شامل ۴ مرحله می باشد:

۱_ ورود استایلت به داخل سلول

۲_ تزریق بزاق و هضم

۳_ آبکی کردن محتویات سلول

۴_ مکش محتویات سلول به داخل روده

مدت زمان تغذیه کنه ممکن است از چند دقیقه تا نیم ساعت طول بکشد. لازم به ذکر است که رنگ پریدگی برگ ها بلافاصله پس از تغذیه کنه رخ نمی دهد. هنگامی که کنه در حال تغذیه از سلول می باشد سیستم دفاعی گیاه فعال شده و سلول های سالم حالت دفاعی به خود می گیرند. اما بزاق کنه دارای ویژگی هایی است که سیستم دفاعی گیاه را ضعیف یا متوقف می نماید. به همین علت کنه می تواند به راحتی از محتویات سلول تغذیه کند.

سلول های گیاه در محل تغذیه کنه آسیب دیده و از بین می روند. در نتیجه هوا به داخل بافت پارانشیم نفوذ کرده و لکه های رنگ پریده روی سطح برگ ایجاد می شود. همچنین بر اثر تغذیه کنه از سلول های گیاه، میزان تعرق گیاه افزایش یافته و ممکن است برگ های آسیب دیده خشک شده و بریزند. ایجاد تارهای عنکبوتی و حالت گرد و خاکی بر روی شاخ و برگ گیاهان از جمله نشانه های این آفت می باشد که از زیبایی گیاه میزبان به شدت می کاهد.

⇐ کنه تارتن دو لکه ای از طریق جریان هوا قادر به جا به جایی و انتقال از گیاهی به گیاه دیگر می باشد.

∴ روش های مبارزه با کنه تارتن دو لکه ای:

⇔ کنترل زراعی:

هرس علف های هرز پهن برگ

جلوگیری از ایجاد گرد و غبار در باغ

کوتاه نگه داشتن پوشش گیاهی باغ

آبیاری مرتب

⇔ کنترل بیولوژیک:

کنه تارتن دو لکه ای دشمنان طبیعی متعددی دارد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

انواع کفشدوزک های کنه خوار

سن های شکارگر

کنه های شکارگر

⇔ کنترل شیمیایی:

به منظور مبارزه شیمیایی علیه این آفت استفاده از سموم کنه کش اختصاصی بلافاصله پس از مشاهده اولین علایم آلودگی توصیه می گردد. از جمله سموم پر کاربردی که جهت مبارزه با کنه تارتن دو لکه ای توصیه می گردد:

آبامکتین

هگزی تیازوکس ( نیسورون )

فن پیروکسی میت ( ارتوس )

پروپارژیت ( امایت )

بروموپروپیلات ( نئورون )