لکه موجی گوجه فرنگی
بیماری گیاهی لکه موجی گوجه فرنگی و نحوه مبارزه با آن

 لکه موجی گوجه فرنگی ( Tomato Early Blight )

بیماری گیاهی لکه موجی یا بلایت زودرس انتشار جهانی داشته و در شرایط اپیدمی خسارت چشمگیری را به گیاهان میزبان خود وارد می نماید. لکه موجی یکی از مهمترین بیماری های گوجه فرنگی در مزرعه و همچنین بعد از برداشت می باشد. این بیماری علاوه بر گوجه فرنگی به گیاهان دیگر نیز خسارت وارد می کند. لکه موجی در تمام مناطق ایران که گوجه فرنگی کشت می شود به ویژه مناطق گرم و مرطوب و نیمه مرطوب شیوع دارد.
عامل بيماري لکه موجی قارچي به نام Alternaria Solani مي باشد. اين قارچ در هر مرحله ای به ساقه ، برگ و ميوه میزبان خود حمله کرده و آن را آلوده مي سازد. خسارت لکه موجی بر روی ارقام زودرس گوجه فرنگی در جنوب ایران بسیار شدید است.

• میزبان این قارچ اکثر گياهان خانواده سولاناسه می باشد از قبيل:

↵ گوجه فرنگي

↵ بادمجان

↵ فلفل سبز

↵ فلفل قرمز

↵ و …

∴ چرخه زندگی عامل بیماری لکه موجی

نحوه زمستان گذرانی Alternaria Solani به صورت ریسه و کنیدیوم در بذور و بقایای گیاهی می باشد. چنانچه زمستان گذرانی قارچ درون بذر باشد می تواند موجب مرگ گیاهچه، مرگ جوانه، پوسیدگی طوقه و آسیب به ساقه گردد.
این قارچ برای شروع فعالیت خود به رطوبت نسبی بالا و هوای معتدل تا گرم احتیاج دارد. رطوبت نسبی به وسیله ی شبنم صبحگاهی یا آب آبیاری تامین می گردد. کنیدیوم ها در حضور رطوبت با توجه به دما بین ۴۵ دقیقه تا ۲ ساعت جوانه می زنند.

⇔ Alternaria Solani از دو طریق در گیاهان میزبان آلودگی ایجاد می کند:

• آلودگی اولیه:

به وسیله ی ریسه ها و کنیدیوم های باقی مانده در خاک و بقایا و نفوذ از طریق زخم ها یا روزنه ها صورت می گیرد. بافت های ضعیف، مسن ، زخمی یا حساس بیشتر در معرض خطر آلودگی قرار دارند.

• آلودگی ثانویه:

کنیدیوم های تازه تولید شده توسط باد پراکنده شده و بر روی ساقه، برگ و میوه آلودگی ایجاد می کنند.

• نحوه انتقال و انتشار عامل بیماری لکه موجی:

ممکن است این قارچ بصورت بذر زاد باشد و یا از طریق باد، آب ، حشرات، کارگران، ادوات مزرعه منتقل گردد.

∴ علائم بیماری لکه موجی گوجه فرنگی

در صورت مساعد بودن شرایط برای رشد عامل بیماری لکه موجی، تمام اندام‌های هوایی گیاه مورد حمله قرار می‌گیرند.

⇔ علائم بیماری بر روی گیاهچه های داخل خزانه:

نفوذ عامل بیماری به داخل خزانه موجب سیاه شدن بافت‌های اطراف طوقه گیاهچه ها می گردد. به تدریج این لکه های سیاه رنگ به سمت بالای ساقه ها گسترش یافته و در نهایت گیاهچه‌های داخل خزانه به طور کامل از بین می روند.

⇔ علائم بیماری بر روی ساقه بوته گوجه فرنگی:

زخم‌های روی ساقه به صورت نامنظم، سیاه رنگ، مقعر و در نزدیکی ناحیه اتصال به ساقه تشکیل می شوند. شدت علائم بیماری بر روی برگ‌های پایینی بوته بیشتر دیده می شود. این لکه‌های متحدالمرکز در ابتدا سبز تیره بوده و به مرور به رنگ قهوه‌ای یا مشکی درمی‌آیند.

⇔ علائم بیماری بر روی برگ های بوته گوجه فرنگی:

لکه‌های برگی به طور معمول گرد و یا زاویه‌دار هستند و با فراهم بودن شرایط محیطی مناسب تمام پهنک برگ را فرا می‌گیرند. در اطراف لکه‌های برگی هاله‌ای گسترده با رنگ زرد روشن قابل مشاهده است.

⇔ علائم بیماری بر روی میوه های بوته گوجه فرنگی:

علائم روی میوه نیز به شکل لکه‌هایی خشک، فرورفته و در بعضی مواقع همراه با کپکی سیاه رنگ دیده می‌شود. این بیماری علاوه بر کاهش کمیت و کیفیت محصول، باعث ریزش میوه‌های رسیده از بوته می‌شود.

∴ روش های کنترل و پیشگیری از بیماری لکه موجی گوجه فرنگی

↵ كاشت گياهان علوفه ای پا بلند يا درختاني مانند انجير، موز يا توت در اطراف مزرعه به عنوان باد شكن به منظور جلوگیری از ورود اسپورها توسط باد به داخل مزرعه

↵ بازدید مکرر از گياهچه هاي گوجه فرنگي در خزانه و در صورت مشاهده علائم بيماری گياهچه هاي آلوده را از خزانه خارج و از بين ببريد.

↵ در تناوب گياهانی مانند گوجه فرنگي، سيب زميني، فلفل و بادمجان در يك زمين حداقل به مدت دو سال كاشته نشوند.

↵ كاشت گوجه فرنگي در فصل خشك بعلت پائين بودن شيوع بيماري

↵ عدم كاشت گوجه فرنگي در مزارع داراي سابقه آلودگي به اين بيماري

↵ عدم کاشت گیاهان میزبان بیماری لکه موجی در اطراف مزرعه گوجه فرنگي

↵ از آبياري باراني استفاده نشود

↵ استفاده از بذور عاری از بيماری

↵ حذف بقاياي گياهي آلوده

∴ روش های مبارزه با بیماری لکه موجی گوجه فرنگی

مبارزه زراعی:

↵ کاشت ارقام مقاوم به بیماری

↵ استفاده از بذور ضدعفونی شده و عاری از بیماری

↵ حذف و از بین بردن باقی مانده آلوده ی محصولات

↵ کنترل علف هرز

مبارزه شیمیایی:

از جمله سموم قارچکشی که به منظور مبارزه با بیماری لکه موجی نوصیه می گردد می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• کلروتالونیل

• مانکوزب

• مانب

• تیرام

• کاپتان

• فلودیوکسونیل

• ایمازالیل