لکه غربالی
لکه غربالی درختان میوه هسته دار، آشنایی با بیماری و نحوه مبارزه با آن

لکه غربالی یکی از مهمترین بیماری های قارچی درختان میوه هسته دار است. این بیماری در اکثر مناطق ایران شیوع دارد. بیماری لکه غربالی علاوه بر اینکه موجب ضعف درخت و کاهش کمی و کیفی محصول می شود به علت ایجاد لکه ها و زگیل بر روی میوه ها بازارپسندی و ارزش صادراتی آنها را  نیز به شدت کاهش می دهد. عامل این بیماری خسارت زا قارچی به نام Wilsonomyces carpophilus می باشد.

میزبان اصلی این قارچ درختان هسته دار است. عامل لکه غربالی با حمله به این درختان باعث بروز خسارت بسیار شدیدی می گردد. از جمله مهمترین میزبان های این بیماری عبارتند از:

زردآلو

هلو

شلیل

آلبالو

گوجه

بادام

گیلاس

∴ چرخه زندگی قارچ عامل بیماری لکه غربالی:

اندام های رویشی و باروری قارچ عامل لکه غربالی شامل:

• میسیلیوم

• کنیدی

• کنیدیفور

میسیلیوم ها به صورت استوانه ای و بند بند بوده و رنگ آن ها متمایل به قهوه ای است. میسیلیوم های قهوه ای رنگ بر روی تمام قسمت های آلوده قابل مشاهده هستند.

⇔ نحوه زمستان گذرانی قارچ عامل لکه غربالی:

قارچ عامل لکه غربالی زمستان و سایر شرایط نامساعد محیطی را به صورت ریسه، استروما و کنیدی در جوانه های آلوده و یا زخم های روی سرشاخه ها به سر می برد.

ریسه هایی که در شانکر های روی سرشاخه ها و جوانه های درختان وجود دارند در ابتدای فصل بهار و به محض مساعد شدن شرایط جوی تولید کنیدی می کنند. این کنیدی ها توسط باد و باران پخش شده و روی میوه و برگ ها قرار می گیرند.

تولید کنیدی در دمای ۹ درجه سانتی گراد آغاز شده و در دمای ۱۹ الی ۲۳ درجه سانتی گراد به اوج می رسد. در صورتی که هوا مرطوب و بارانی باشد کنیدی ها بلافاصله پس از رهایی جوانه زده و تولید آلودگی می کنند. باران باعث شسته شدن و انتقال کنیدی ها از لا به لای فلس های جوانه ها و شاخه های آلوده ی قسمت های بالایی درخت به قسمت های پایین درخت می شود. در نتیجه آلودگی در قسمت های پایینی درخت شدیدتر می باشد. توسعه آلودگی بیماری لکه غربالی ارتباط مستقیمی به میزان بارندگی در فصل پاییز و بهار دارد. آلودگی در طی زمستان نیز ادامه داشته و فقط در سرمای شدید متوقف می شود.

∴علائم لکه غربالی بر روی برگ:

یکی از بارزترین و مشهودترین نشانه های این بیماری غربالی و سوراخ شدن برگ ها می باشد.

⇔ نشانه ها بر روی برگ زردآلو:

نشانه های لکه غربالی در زردآلو همزمان با باز شدن جوانه های برگ و قبل از اینکه برگ شکل، اندازه و حتی رنگ طبیعی به خود بگیرد به صورت لکه هایی گرد به رنگ قرمز متمایل به ارغوانی بروز می کند. به مرور زمان این لکه ها بزرگتر شده و از وسط شروع به خشک شدن نموده و به رنگ قهوه ای در می آیند.

⇔ نشانه ها بر روی برگ هلو:

در هلو لکه های ناشی از لکه غربالی معمولا در حاشیه برگ ها و در طرفین رگبرگ اصلی ظاهر می شوند.

⇔ نشانه ها بر روی برگ بادام:

نشانه های لکه غربالی بر روی برگ بادام بسیار شبیه به نشانه های آن روی برگ زردآلو است. با این تفاوت که لکه ها و سوراخ های روی برگ بادام نسبت به زردآلو بیشتر و متراکم تر می باشند.

⇔ نشانه ها بر روی برگ گیلاس:

در گیلاس لکه ها و سوراخ های ایجاد شده بر روی برگ بزرگتر از لکه های ایجاد شده بر روی برگ آلو و بادام می باشد. شکل و اندازه این لکه ها بسیار نامنظم و متغییر است.

∴ علائم لکه غربالی بر روی میوه:

میوه درختان زردآلو، گیلاس و آلبالو مورد حمله این بیماری قرار می گیرند.

⇔ نشانه ها بر روی میوه زردآلو:

بر روی میوه ی زردآلو نشانه های غربالی به صورت لکه های قرمز مایل به بنفش ظاهر می شود. لکه ها به اندازه ته سنجاق بوده و به تدریج که میوه درشت می شود این لکه ها برآمده شده و به صورت نقاط برجسته قهوه ای رنگ در می آیند. حمله لکه غربالی به میوه های جوان منجر به ریزش آن ها می شود. به همین علت حدود ۵ درصد از میوه های ریز در همان مراحل اولیه رشد بر اثر این بیماری می ریزند.

⇔ نشانه ها بر روی میوه گیلاس:

نشانه های لکه غربالی بر روی میوه گیلاس به صورت لکه های قهوه ای تیره ظاهر می شود. گوشت میوه گیلاس در محا لکه ها فرورفتگی پیدا می کند.

⇔ نشانه ها بر روی میوه آلبالو:

نشانه های لکه غربالی بر روی میوه آلبالو مانند گیلاس بوده با این تفاوت که عمق فرو رفتگی های ایجاد شده در محل لکه ها،کمتر از فرو رفتگی های میوه گیلاس می باشد.

∴ علائم لکه غربالی بر روی شاخه ها و جوانه ها:

نشانه های لکه غربالی بر روی سرشاخه ها اکثرا به صورت شانکر و ترک خوردگی ظاهر می شود. آلودگی سرشاخه ها موجب انهدام جوانه ها و ضعیف شدن درخت می گردد.

⇔ نشانه بر روی سرشاخه ها و جوانه های زردآلو:

معمولا سرشاخه های درخت زردآلو مورد حمله لکه غربالی قرار نمی گیرند و علائمی بر روی آن ها مشاهده نمی شود. اما جوانه های زردآلو به این بیماری مبتلا می شوند. از نشانه های جوانه ی آلوده به لکه غربالی می توان به تیره تر شدن رنگ جوانه و یا پوشیده شدن جوانه با یک لایه از ترشحات صمغ مانند اشاره نمود.

⇔ نشانه بر روی سرشاخه ها و جوانه های گیلاس:

لکه غربالی بر روی سرشاخه های نازک و سبز گیلاس به صورت لکه های قهوه ای و برجسته ظاهر می شود. به تدریج با پیشرفت بیماری سرشاخه ها ترک خورده و حالت زخمی پیدا می کنند. ظهور این زخم ها در اوایل فصل بهار و در زمان ظهور شکوفه ها از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا اگر این زخم در زیر جوانه های گل دهنده ایجاد شود باعث توقف ناگهانی رشد گیاه و خشک شدن شکوفه ها و سرشاخه ها می شود. در صورت عدم مبارزه به موقع با این بیماری بسیاری از جوانه های گل و برگ و سرشاخه های درختان گیلاس از بین می روند.

⇔ نشانه بر روی سرشاخه ها و جوانه های بادام:

سرشاخه های درختان بادام به شدت مستعد حمله ی قارچ عامل لکه غربالی هستند. بر اثر این بیماری سرتاسر سرشاخه لکه های گرد یا بیضی شکل ظاهر می شود. لکه ها در ابتدا به رنگ ارغوانی بوده و به مرور زمان به رنگ قهوه ای در می آیند. معمولا رنگ مرکز لکه ها قهوه ای روشن بوده که این حالت دو رنگی به لکه های سرشاخه های بادام حالت چشم می دهد. گاهی لکه ها ترک خورده و از آن ها صمغ تراوش می شود.

⇔ نشانه بر روی سرشاخه ها و جوانه های هلو:

نشانه های لکه غربالی بر روی سرشاخه های هلو شبیه بادام است. با این تفاوت که زخم ها بزرگتر بوده و ترشح صمغ از محل ترک خوردگی ها نیز بیشتر است.

∴ روش های مبارزه با بیماری لکه غربالی:

مبارزه زراعی:

انتخاب ارقام مقاوم و سالم
هرس اندام های آلوده و سوزاندن آن ها
ضدعفونی ابزار هرس پس از هرس سرشاخه های آلوده

مبارزه شیمیایی:

به منظور مبارزه شیمیایی با بیماری لکه غربالی  انجام چندین نوبت سم پاشی توصیه می گردد.

سم پاشی در طی پاییز و زمستان:

یک نوبت سم پاشی در پاییز و پس از ریزش برگ ها با محلول بردو

یک نوبت سم پاشی در اسفند ماه قبل از بیدار شدن درخت ها با محلول بردو

سم پاشی در طی فصل بهار:

سم پاشی بهاره در سه نوبت با استفاده از یک قارچکش مناسب ضروری می باشد. اولین سم پاشی بهاره بلافاصه پس از ریزش گلبرگ ها و  سم پاشی های بعدی به فاصله ۱۴ روز از یکدیگر توصیه می گردد.

سموم قارچکشی که به منظور مبارزه با لکه غربالی توصیه میگردند عبارتند از:

کاپتان

ملپرکس

پولیرام

زیرام